Daily sketch 6 – Leuven city hall

Thứ năm 07/03/2019 – Tòa thị chính Leuven

19-03-07a

Advertisements

Daily sketch 3 – Poetry of existence

Thứ sáu 01/03/2019 – Tượng con bọ ở quảng trường Ladeuzeplein.

19-03-01

 

Vào năm 2000, Katholieke Universiteit Leuven tổ chức lễ kỷ niệm 575 năm thành lập. Để thể hiện mối liên hệ mật thiết với thành phố Leuven, trường đại học quyết định tặng thành phố một món quà. Nhà điêu khắc Jan Fabre đã hoàn thành nhiệm vụ được trao phó bằng một tác phẩm thú vị. Đó cũng chính là bức tượng mà tôi thích nhất ở Leuven. Tôi đã vẽ đi vẽ lại nó không biết lần thứ mấy rồi.

Con bọ cánh cứng của Fabre có chiều ngang 2,7 mét, được ghim vào bầu trời trên một cây kim dài 23 mét. Bức tượng mang tên Totem, đặt dựng tại Ladeuzeplein, quảng trường ngay trước Thư viện trung tâm của Đại học Leuven

Một totem/vật tổ là giao điểm gặp gỡ cũng như biểu tượng cho một thực tại khác, vượt ra ngoài nhận thức của con người. Theo nghĩa đó, tác phẩm Totem nhấn mạnh mối quan hệ giữa nghệ thuật và khoa học, bởi lẽ trí tưởng tượng vốn là yếu tố không thể thiếu cho cả nghệ thuật tốt và khoa học tốt.

Cũng có một số người nói Totem đại diện cho tính chất mong manh phù du của cuộc sống.

Sau đây là lời giải thích của tác giả: Loài bọ cánh cứng là bộ nhớ của tự nhiên, một loại máy tính có từ cổ xưa của thế giới, một chiếc radar về sự tồn tại của con người. Cấu tạo giải phẫu của chúng gợi nhớ đến những cái đồng hồ, những cơ chế chính xác nhỏ bé, sản phẩm của khoa học và công nghệ. Trong tác phẩm này, tư thế lộn ngược trên đinh gim của con bọ mô phỏng sự hiện diện của nó trong một bộ sưu tập. Thư viện trường đại học, nơi cất giữ ký ức tập thể của con người, cũng chính là một bộ sưu tập. Ở đó, kiến thức được lựa chọn cẩn thận, phân loại và đưa vào để giữ an toàn, tương tự như một con bọ trong bộ sưu tập côn trùng. Totem muốn vinh danh kiến ​​thức và vẻ đẹp, nói cách khác là, tính thơ ca của sự tồn tại.

 

No one needs to know right now

Để dọn đường cho cuộc chuyển chỗ ở lần thứ mười, tôi lại tiếp tục đi xem nhà. Hôm nay là một căn hộ mới toanh, vừa xây xong không được bao lâu, nếu ký hợp đồng, tôi sẽ là người đầu tiên dọn vào.

Nhà cửa trống trơn, trắng bóc lạnh lùng. Khu bếp thiết kế theo lối hiện đại với không gian mở ra phòng khách. Tôi vốn bề bộn, bếp núc thường rất hỗn loạn. Chén bát sẽ được rửa khi cần đến. Bàn ăn sẽ được lau chùi khi nào tôi cảm thấy muốn làm thế. Xem ra cách bố trí nơi sống – ăn – nổi lửa 3 trong 1 thế này có vẻ không ổn. Tưởng tượng lúc nào đó đang nằm ôm sách trên sofa, lật đến đoạn rừng hoa chuông rung ring yểu điệu thì bỗng chui vào mắt hình ảnh một cái chảo đóng mỡ chắc đùi đụi. Như vậy thật mất hứng.

Nhà rộng thì thích thật. Nhưng chỉ vào mùa hè thôi. Khi đông tới, một là sẽ phải đốt rất nhiều tiền để mua được cảm giác ấm áp theo đúng nghĩa đen, hai là chấp nhận co ro trong áo khăn ngàn lớp, ba là tình nguyện bị cầm chân trong bán kính một mét rưỡi xung quanh tấm tản nhiệt. Tôi hay làm như cách thứ ba. Thế nên, chuyện nhà rộng bao nhiêu cũng chẳng còn mấy ý nghĩa.

Hồi mới dọn tới với K., chưa kịp sắm sửa đồ đạc, cả hai share nhau một cái bàn giấy lớn sẵn có đi kèm với căn hộ. Chỗ làm việc cũng là phòng khách, có ôm máy ra sa lông thì vẫn thấy cái dáng của người kia. Tôi không quen với sự hiện diện của một con người nữa trong không gian tồn tại của mình, thường chỉ ngồi được một lúc là phải di chuyển lên gác. Cảm thấy cần phải được ở một mình với cái máy tính hoặc quyển sổ.

***

Trong nhiều năm, tôi vẽ và viết trong bí mật như một thói quen. Đơn giản chỉ vì ở môi trường sống khi còn nhỏ thì đó là hai hành động kỳ cục, lạ đời, vô bổ, gần như là một điều gì sai trái. Một ngày, tôi nhận ra mình có đến tám quyển sổ thay vì chỉ ba như vẫn tưởng thế. Tôi giấu chúng ở xó xỉnh nào đấy rồi quên luôn. Những gì viết trong đó tất nhiên lại càng không thể nhớ. Cảm giác khi đọc lại thường là sự lạ ngẫm đáng ngạc nhiên. Chẳng lẽ chính mình là người đã viết những thứ này? Tranh vẽ thì tôi không quên, vì vậy sau này đã đi học vẽ.

Có những điều tôi đã viết đi viết lại nhiều lần năm này qua tháng nọ. Nhưng lạ thay, lại không hề nhớ. Cũng vì không nhớ được nên mới lặp lại nhiều như thế. Mỗi lần viết lại tưởng như điều đó mới được nghĩ ra thôi.

Đối với những chuyện đã làm khi chỉ có một mình, những điều đã nghĩ mà không bao giờ tiết lộ dưới bất kỳ hình thức nào, một khi tôi quên mất thì có thể xem như chúng chưa từng tồn tại không? Nếu chỉ đơn thuần yêu một người bằng đầu óc mà chưa hề chạm đến thân thể người đó thì có thể gọi là tình yêu? “Yêu” là một khái niệm quá trừu tượng ngoài sự hiểu biết của tôi. Vì không định nghĩa được, nên những gì liên quan đến phạm trù mơ hồ này có thể coi như là không tồn tại trong cuộc đời sự vật hiện tượng của tôi?

Những thắc mắc nhuốm màu triết trác kiểu này đôi khi lại hoá ra thừa thãi. Trời ơi, thời gian sống có là mấy đâu mà đi ngẫm ngợi những chuyện như vậy. Khi muốn hôn một người thì cứ hôn đi, dẫu đó chẳng phải người mơ thấy đêm qua. Vậy nên người trong mơ thì cứ mơ hoài (chắc bởi vì chưa hôn được?) còn người đã hôn thì chẳng bao giờ thấy tới trong mơ (chắc bởi vì khi nào muốn hôn là được?).

Nếu bây giờ trước mặt tôi là hai lọ thuỷ tinh chứa hai thứ hoá chất có tác dụng trái ngược nhau. Một loại giúp tôi có thể sống hoài trong những giấc mơ, tương tự như trong Inception chẳng hạn. Loại kia sẽ trừ bỏ hoàn toàn những ảo ảnh để tôi có thể gắn bó trọn vẹn với thực tại khách quan đang diễn ra xung quanh mình. Thì tôi sẽ chọn cái nào?

Câu trả lời duy nhất mà tôi có thể nghĩ ra là điều đó sẽ tuỳ thuộc vào thời điểm với tay lấy cái lọ thuốc. Lúc ấy, tôi đang ở trạng thái nào, mơ hay tỉnh. Rốt cuộc thì tổng thể cuộc đời tôi chính là một chuỗi giằng co giữa hai phiên bản. Tôi có thể chỉ ra trong từng chặng đường đã qua như những hiệp đấu đã ngã ngũ rằng vào thời điểm đấy, em nào đã thắng. Nhưng với những hiệp chưa diễn ra, thì chẳng có manh mối nào để đoán trước.

Không biết được, nên cứ mơ màng.

19942919_1775867152428751_4004436640012284253_o19702727_1775869339095199_7976545965212673708_o19693551_1775874335761366_5182053786676933689_o

Ngôi nhà chân gà

Tính từ hồi bắt đầu cuộc đời trọ học của mình, tôi đã chuyển nhà chín lần qua bốn thành phố, hai ở Việt Nam và hai ở Bỉ. Chỗ lâu nhất ở được ba năm và chỗ ngắn nhất là một tháng rưỡi.

Ngôi nhà đầu tiên không có ba mẹ mà tôi dọn đến là của một người bác. Nhớ nhất ở đó là được ngủ trên một cái giường nhỏ nhưng có nệm lò xo rất dày, là chiếc giường của chị họ trước khi có gia đình riêng. Ngôi nhà thứ hai là kí túc xá trường trung học, nơi tôi học cách chung sống với các bạn bè trạc tuổi mình. Rồi đến giai đoạn lần lượt đổi qua năm chỗ trọ ở Sài Gòn, thành phố trẻ trung phóng khoáng lúc nào cũng sục sôi như một nồi lẩu. Tiếp theo là Leuven cổ kính, và bây giờ thì đang sống ở Bruxelles chộn rộn đủ sắc dân.

Qua những lần chuyển nhà, tần suất về thăm quê từ từ giãn ra theo thời gian. Ban đầu là mỗi tuần, mỗi hai – ba tuần, mỗi tháng. Rồi một bước nhảy lên hẳn gần bốn năm.

Nhớ một Tết nọ, khi thấy lại Sài Gòn sau đợt nghỉ dài, tôi nhận ra mình hân hoan mừng rỡ như một con thuyền được thảvề dòng sông, như thể được về nhà. Nhưng rõ ràng, tôi không sở hữu một căn nhà theo nghĩa đen nào ở đấy. Nếu nói rằng nhà là không gian làm mình thoải mái nhất, thì với tôi đó không phải là nơi có chiếc giường. Các chỗ trọ ở Sài Gòn rất nóng bức và chật chội, tôi trải chiếu nằm dưới sàn cho mát, ban ngày cuộn lại cất đi để tận dụng diện tích chứ đâu có cái giường êm ái nào. Cùng dạo đó, tôi có dịp thăm thú nhiều địa danh khắp đất nước. Cuộc sống làm tôi choáng ngợp. Tôi đi đâu cũng thấy mê say. Đi đâu cũng thấy mình thuộc về. Từ năm mười lăm tuổi lần đầu tiên mang chiếc rương ra khỏi nhà, cảm giác vẫn tươi mới như vậy.

Thoạt đầu tôi có hơi ngạc nhiên vì những xúc cảm đó. Bởi hơn ai hết tôi biết mình thuộc mẫu người không thích di chuyển. Mỗi dịp cuối tuần lễ tết chỉ mong có thể dùng thời gian trống để đọc một quyển sách, xem vài bộ phim. Tôi chỉ khởi hành khi việc đó thực sự cần thiết.

                                                                                                *

Rồi tôi đến Bỉ, sống thời gian tương đối dài ở một nơi hoàn toàn xa lạ. Một người bạn hỏi cảm thấy thế nào về điều đó, tôi đã thành thực là không khác lắm so với hồi còn ở trong nước.

Thì ra tôi yêu tất cả những nơi đã tới và đã rời đi, là vì di chuyển về mặt địa lí cũng là một cách để đến gần chính mình. Những nơi chốn và con người mới gặp gỡ cho tôi những câu trả lời về bao câu hỏi còn để ngỏ. Tôi sẽ không tìm thấy mình là ai nếu không có những chuyến đi ấy. Việc không có một chỗ ở cố định, cũng có nghĩa không thể luôn luôn mang theo những gì mình xem là “thân thuộc”, giúp tôi nhận ra điều gì mới thực sự là quan trọng nhất đối với bản thân, điều gì thực sự mang đến cảm giác an yên vững chãi “như ở nhà”.

Tôi nào có di chuyển gì đâu. Tôi thấy mình như một viên sỏi giữa lòng suối và thế giới không ngừng biến đổi ngoài kia là dòng nước cứ thế chảy qua mình từng giây từng phút. Không có giọt nước nào là giọt nước đã ở đó ngày hôm qua, thậm chí không có giọt nước nào có thể ngừng lại bên tôi dù chỉ phút giây. Một ngôi nhà đích thực chính là một lớp vỏ êm đềm chở che đểcó thể bình yên mà đón nhận tất cả những đổi thay luôn luôn không thể cưỡng lại đó”.

Ngôi nhà nằm trong trái tim và tư tưởng, là những gì mà tôi định nghĩa về bản thân, trước tiên là cho chính mình, sau đó là mong muốn thế giới bên ngoài cũng cảm nhận về mình giống như vậy. Vật dụng không thể thiếu được trong nhà tôi không phải chiếc giường, mà là một chiếc bút và ô cửa sổ.

Và bởi vì quyển sách gây ấn tượng nhất trong tôi cho đến lúc này vẫn là Tuyển truyện thần tiên chọn lọc, nên tôi sẽ mô tả rằng nhà của mình có chân như túp lều của Baba Yaga. Cái nhà nhỏ có thể xoay theo mọi hướng, mỗi khi chiếc chân gà lắc mình, tất cả những gì trong nhà đều không đổi. Điều khác đi chỉ là cảnh vật ngoài cửa sổ. Giống như ta vừa thay một bức tranh trên tường. Và tôi cần một cây bút để lưu lại điều đó.

cua so 1cua so 2cua so 3