Ru (Kim Thuý) – He will never know

Tôi khám phá ra chiếc mỏ neo của mình khi đến gặp Guillaume tại sân bay Hà Nội. Mùi hương của nước xả vải Bounce trên áo anh làm tôi bật khóc. Trong suốt hai tuần, tôi đi ngủ với một mảnh quần áo nào đó của Guillaume trên gối. Guillaume, về phần mình, bị choáng ngợp bởi mùi mít, sầu riêng, khế, quýt, dưa hấu, tôm khô, cua đồng, hoa loa kèn, hoa sen và thuốc bắc. Nhiều lần anh tìm đến chợ đêm, nơi rau củ, trái cây và hoa tươi được mua qua bán lại trong các sọt lớn giữa những tiểu thương không ngừng trả giá với nhau trong một sự ồn ào hỗn loạn có kiểm soát, như thể họ đang ở trên sàn giao dịch chứng khoán.

Tôi hay đi chợ đêm với Guillaume, luôn luôn với một trong những cái áo thun của anh mặc bên ngoài áo sơ mi của tôi. Tôi đã phát hiện ra rằng quê nhà có thể được thu gọn vào một mùi hương giản đơn tầm thường từ cuộc sống hằng ngày của mình tại Bắc Mỹ.

Tôi vốn không có địa chỉ riêng. Tôi sống trong một căn hộ văn phòng ở Hà Nội. Sách vở đem gởi nhà Dì Tám, bằng cấp giữ ở chỗ cha mẹ tại Montreal, những tấm ảnh cất nơi anh trai, áo khoác mùa đông ở với bạn cùng phòng trước đây. Lần đầu tiên tôi nhận ra Bounce, mùi hương ấy đã mang đến cuộc tấn công đầu tiên của nỗi nhớ nhà.

Trong những năm đầu ở Quebec, quần áo của tôi có mùi ẩm ướt hoặc mùi thức ăn bởi vì sau khi giặt, chúng được treo lên trong phòng ngủ, trên những sợi dây xâu thành từng chuỗi từ vách tường này sang vách tường khác. Vào ban đêm, tất cả các đêm, hình ảnh cuối cùng trong mắt tôi là những màu sắc lơ lửng ngang qua căn phòng như những lá cờ cầu nguyện Tây Tạng. Trong nhiều năm, tôi đã hít mùi hương của chất làm mềm vải trên áo quần các bạn cùng lớp qua những cơn gió thổi tới mình. Tôi vui vẻ thở trong những giỏ đồ đã qua sử dụng mà chúng tôi nhận được. Đó là mùi duy nhất tôi muốn.

Guillaume rời Hà Nội sau hai tuần ở cùng tôi. Anh không còn quần áo sạch khi rời khỏi. Trong suốt một tháng sau đó, thi thoảng tôi lại nhận được những phong thư bọc nhựa dẻo thật kín với chiếc khăn tay mới sấy thơm mùi Bounce bên trong. Bưu phẩm sau cùng anh gởi tôi chứa một chiếc vé bay tới Paris. Khi tôi đến, anh đang chờ để đưa tôi tới cuộc hẹn với nhà chế tạo nước hoa. Anh muốn tôi ngửi mùi lá tím, hoa diên vĩ, cây tùng lam, vani, ngải cứu … và trên hết, kéo dài vĩnh cửu, là thứ mùi hương mà Napoleon đã ngửi thấy đất nước mình trước cả khi đặt chân lên nó. Guillaume muốn tôi tìm thấy mùi hương sẽ mang đến cho tôi tổ quốc của mình, thế giới của mình.

Tôi không dùng bất cứ loại nước hoa nào ngoại trừ mùi hương mà Guillaume đã yêu cầu người chuyên gia tạo ra cho tôi trong chuyến đi ấy. Nó thay thế Bounce. Nó cất giọng giùm tôi và nhắc tôi nhớ mình tồn tại. Một trong những bạn cùng phòng của tôi đã dành nhiều năm nghiên cứu về thần học và khảo cổ để tìm hiểu rằng ai đã tạo nên chúng ta, chúng ta là ai, tại sao chúng ta tồn tại. Mỗi đêm, cô ấy trở về căn hộ không phải với lời giải đáp mà luôn là với những câu hỏi mới. Tôi chưa bao giờ có câu hỏi nào, ngoại trừ thắc mắc về khoảnh khắc khi mình chết đi. Lẽ ra tôi nên chọn thời điểm để chết trước khi những đứa con của mình ra đời, bởi vì kể từ lúc đó thì không còn lựa chọn nữa. Mùi hương bén ngót trên mái tóc bị mặt trời nướng chín của chúng, mùi mồ hôi trên lưng chúng khi tỉnh dậy giữa đêm vì ác mộng, mùi bụi bặm của đôi tay khi chúng rời lớp học … những thứ đó có nghĩa là tôi phải sống, để được loá mắt bởi bóng lông mi lay động vì bông tuyết trượt qua giọt nước mắt trên gò má khi chúng cúi mặt xuống. Các con đã cho tôi nguồn sức mạnh độc nhất để thổi vào vết thương và làm cho nỗi đau biến mất, để thấu hiểu những từ ngữ không được bật thành tiếng, để sở hữu sự thật của vũ trụ, để trở thành tiên nữ. Một nàng tiên mê say mùi hương của chúng.

Trích Ru – Kim Thuý, Miomie dịch từ bản tiếng Anh

***

Trên đây là đoạn tôi ưa thích nhất trong quyển Ru. Mỗi khi đọc truyện hay xem phim, tôi hay có xu hướng chìm đắm vào một chi tiết nhỏ gây ấn tượng với mình và quên đi hết phần còn lại. Vậy nên khi câu chuyện kết thúc, tôi khó có thể nói được tác phẩm ấy hay dở ra sao, đáng xem không, có nên giới thiệu cho người khác không … Những điều tạo nên cảm xúc nơi tôi phần nhiều chịu ảnh hưởng từ các trải nghiệm hoàn toàn cá nhân trước đó và phải thừa nhận là khi đọc hoặc xem, tôi cứ muốn duy trì một thái độ cực kỳ chủ quan như vậy. Hãy để tôi say theo cách của mình, xin đừng có gì đánh thức.

***

Những năm 200x, tôi thường xuyên nghe được từ những người phụ nữ khác lời “than phiền” sau: “Bạn trai em/mày/cháu thơm quá!”. Mọi người đều biết mùi hương ấy chính xác là gì. Thời đó ở Việt Nam chỉ có hai nhãn hiệu nước xả vải, không nhiều sinh viên dùng đến nó cho quần áo của mình. Tôi cũng không. Khi đi cùng nhau thì chàng thơm hơn tôi, chàng trai Downy!

Năm 201x, có một mùi hương bỗng chạm đến tôi trong lúc đang xuyên qua công viên trung tâm. Người đã rời đi trên chuyến xe buýt vừa lăn bánh nhưng hương còn để lại trên vai tôi. Đối với một đứa sở hữu hệ thần kinh vận động hết sức tệ hại, đã quen sống ngần ấy năm với tình trạng khứu giác kém cỏi như tôi thì việc nghe ra hương thơm ấy thật giống như được cho quà bất ngờ. Hôm đó trời chớm thu, Bruxelles lạnh dịu ngọt, quang cảnh công viên tĩnh lặng xanh trong, và tôi bước đi một mình, với mùi nước hoa Hugo Boss của chàng còn vương vấn đâu đây.

Sau này, K. hay khiếu nại tại sao tôi hay lấy trộm nước hoa của chàng. Mỗi lần như thế tôi đều trả lời vì nước hoa của tôi đắt tiền gấp đôi nên khi nào không cần thiết thì sẽ dùng lọ của chàng cho tiết kiệm. Tất nhiên lời đáp này không thật. Nguyên nhân thực sự là cảm giác “được cho quà” trong buổi sáng ở công viên kia. Tôi đã và sẽ tiếp tục trộm nước hoa của K. để đôi lần nào đó lại được nhận quà theo cách ấy. Điều bí mật đó, dĩ nhiên chàng sẽ không bao giờ được biết.

Advertisements

Bà thầy bói ở Miếu Quan Công (La voyante du temple) – Marcelino Trương

Marcelino Trương là tác giả – họa sỹ minh họa và truyện tranh có mẹ là người Pháp, cha người Việt. Ông sinh năm 1957 ở Philippines, lớn lên ở Sài Gòn, Mỹ và Anh. Marcelino tốt nghiệp đại học Sorbonne Pháp ngành khoa học chính trị và văn chương Anh. Sau đó quyết định trở thành họa sỹ ở tuổi 26. Hiện ông sinh sống và làm việc tại Paris.

Bà thầy bói ở Miếu Quan Công (La voyante du temple) là sách thiếu nhi do Marcelino Trương sáng tác cả tranh và lời (bằng tiếng Pháp). Câu chuyện kể về cô bé Thủy Liên (Fleur d’eau) thích ăn xôi dừa, con của anh Hải (Océan) và chị Nguyệt Ảnh (Reflet de Lune), cháu bà cụ Mận (Mme. Prune). Nhà Thủy Liên làm nghề dán lồng đèn ở Hội An thời thế kỷ thứ mười chín. Trong nhà có nuôi một con vịt tên Vân, một con mèo tên Ngọc Trai và một con yểng tên Òng Ọc. Thủy Liên đang hết sức lo lắng vì chú chim bỗng dưng một ngày không còn hót cũng không bắt chước tiếng người được nữa.

Ở một vài tranh, tôi có dịch phần lời tương ứng của tác giả. Cuốn sách làm tôi muốn đi Huế với Hội An ghê nơi!

1

 

Miếu Quan Công chỉ cách đó hai bước chân. Trẻ em luôn được chào đón, miễn là không làm phiền sự yên tĩnh của nơi này. Thông thường Thủy Liên thích nán lại bên hồ cá để xem động thái của mấy chú cá cảnh vây dài sặc sỡ.

Lần này, không thèm nhìn chúng lấy một cái, cô bé vượt qua khoảng sân đầy nắng của ngôi miếu, đi thẳng về phía bóng tối nơi có bàn thờ dành riêng cho vị tướng Quan Vũ.

8

Thủy Liên cúi thấp trước tượng Quan Công.

Trong bộ áo giáp, vị tướng thời xưa có dáng vẻ to lớn đường bệ. Bàn thờ được tắm trong một đám mây khói hương dày đặc.

9

Có phải khói làm cô bé cay xè mắt, hay là vì em lo lắng cho người bạng đồng hành đã trở nên câm lặng của mình. Nước mắt lăn dài trên má Thủy Liên khi thốt ra lời cầu khấn : « Lạy Quan Thánh Đế, con tên là Thủy Liên, xin ngài hãy phù hộ độ trì cho chú chim yểng bé nhỏ của con »

Rời khỏi chính điện đầy nhang khói, Thủy Liên bị lóa mắt bởi ánh sáng ban ngày. Cô bé tấp vào trốn dưới một tán cây và thấy một người phụ nữ đang nhìn mình mỉm cười. Được cổ vũ bởi vẻ hiền từ của bà, Thủy Liên cất tiếng hỏi: “Bà là thầy bói của chùa, phải không bà? “

10

Phải. Cháu đoán đúng rồi. Thực ra, già lặng ngắm quá khứ và tìm câu trả lời về tương lai.

10a

– Con yểng của cháu bị ốm. Nó không muốn hát cũng không muốn nói nữa. Bà có thể tiên đoán tương lai của Òng Ọc không ?

-Chỉ cần nó chọn một trong những lá xăm này ! – Bà lão thầy bói nói.

Trên mỗi lá xăm có ghi một con số.

– Khoan đã bà ơi, cháu không có tiền. – Thủy Liên thì thầm.

Ai nói với cháu về tiền? – Bà lão tiên đoán hậu vận tốt bụng trả lời.

11

Thủy Liên đem chú chim ra khỏi lồng, và không cần ai yêu cầu, Òng Ọc nhẹ nhàng dùng mỏ gắp lấy một que tre đã lên nước bóng láng vì năm tháng.

Bà lão giải quẻ đọc con số khắc trên thẻ tre. Sau đó, bà giở cuốn sách bói toán giấy đã chuyển thành màu đen xạm vì xem qua quá nhiều lần.

12

«Gái nhỏ, sách này là cuốn chính xác nhất của già. Là Kim Vân Kiều của đại thi hào nức tiếng Nguyễn Du đó – bà thầy bói nói. Que xăm mà con yểng của cháu chọn tương ứng với một trang trong sách và trang này chứa đựng một câu thơ làm sáng tỏ tương lai người bạn đồng hành của cháu. Đây là điều già đọc được :

Buồng văn hơi giá như đồng,

Mặt mơ tưởng mặt, lòng ngao ngán lòng »

Vivi núi Vosges

« Một câu chuyện thật của sự thật về Vivi trên dãy Vosges – đứa trẻ hoang dã không muốn mặc quần. » Sách hợp tác giữa Aurélia Aurita và Frederic Boilet – hai họa sỹ kiêm tác giả.

Album này K. rất thích, vì không cần biết tiếng Pháp đọc vẫn thấy hay. Thực ra đây là một cuốn truyện không lời dài 90 trang.

Sách kể về một cô bé tóc xanh lớn lên hết sức hạnh phúc trong thiên đường của mình trên dãy Vosges, không hề biết đến sự tồn tại của thế giới loài người dưới chân núi.

Một ngày nọ, cô bé bị toán thợ săn bắt gặp đem ra khỏi rừng rồi được một bà mẹ mang về nuôi. Được đặt tên Victorine nhưng nó cố lắm cũng chỉ kêu được mấy tiếng vi… vi…vi… Vì thế, mẹ gọi nó thân mật là Vivi.

Vivi có một cái quần lót len huyền thoại do mẹ đan cho nhưng nhất quyết không chịu mặc, thà chết đói cũng không mặc. Nó chỉ thay đổi thái độ khi thấy mẹ suy sụp vì tuyệt vọng.

Sách dán mác 12- vì chứa một số hình ảnh « có thể làm tổn thương sự nhạy cảm của người lớn », khuyến cáo một cách hài hước “phụ huynh chỉ nên đọc khi có các bạn nhỏ kèm bên”, có lẽ là do những cảnh Vivi đánh lộn và bị lột quần hội đồng giữa sân trường. Bị trêu chọc, Vivi cóc thèm đòi lại quần nữa, cởi hết cả váy áo giày dép ra, cứ để vậy tiến tới nhìn chăm chăm về khu rừng xa xa sau song sắt cổng trường. Ông thầy ngán ngẩm rút chìa khóa mở cổng. Chỉ chờ có thế, Vivi lao vút trở về thiên đường của mình.

 

Trong truyện có chi tiết một cậu bạn mặt đỏ, ban đầu tưởng thích Vivi, sau mới biết có lẽ là thích cái quần len của Vivi hơn. Khi Vivi đi rồi, đám đông bắt nạt cũng đã giải tán, cậu chàng bèn len lén lượm cái quần còn lại trên sân trường đem về nhà mặc vô, tự ngắm nghía trước gương cười mãn nguyện.

Lúc mới đọc lần đầu, tôi bị bệnh nghề nghiệp, ngất ngây trước kỹ thuật kể chuyện bằng hình xuất sắc của sách nên chẳng còn tâm trí mà hiểu ra dụng ý của chi tiết lấy quần chip bạn nữ về mặc kia. Những nhát cọ mô tả chuyển động và tốc độ rất tài tình làm Vivi trở nên sống động trên trang giấy hơn bao giờ hết. Thủ pháp dùng màu sắc để phân biệt giữa hai thế giới cũng làm tôi thích thú.  Những gì Vivi biết và định vị được như thiên nhiên, muôn thú, cây cỏ … được tô các màu tươi sáng. Còn lại những điều xa lạ với Vivi như quần lót, thợ săn, người mẹ, nhà cửa, trường lớp, bạn học … thì để trắng không tô. Vivi nghe không hiểu tiếng người nên âm thanh cũng được diễn tả thành những tạp âm loằng ngoằng rằn rện. Tôi quá hoa mắt về phần kỹ xảo nhà nghề mà đơ luôn trước ẩn ý của tình tiết.

Quay qua hỏi K. thì bản nói thông điệp ở đây là hãy tôn trọng sự khác biệt và xem xét lại mọi định kiến về cái gọi là văn minh – hoang dã cũng như những quy ước biểu hiện giới. Như Vivi là con gái mà không thích mặc đồ vì nó làm Vivi cảm thấy vướng víu khó bay nhảy, còn cậu kia là con trai nhưng lại thích cái kiểu quần đó.

Tôi nghĩ là K. có lý. Nhưng vẫn thắc mắc sao cậu kia không mua quần mới, lại đi trộm cái quần Vivi đã mặc rồi. Thấy ghê ghê ! Ờ, nhưng mà trẻ con chắc tụi nó không care chuyện đó. =))

Dù sao đi nữa, tôi cảm thấy đây là cuốn sách về cá tính, sự tự do và một ít mâu thuẫn xã hội. Ít thôi nhưng đã không giải quyết được. Các tác giả họa nên một Vivi trong trẻo và đáng yêu nhưng không vẽ ra sự lạc quan thơ ngây hường phấn. Người lớn đọc cũng không thấy câu chuyện trôi tuột đi giản đơn như vài giây phút thư giãn cầm lên cuốn truyện trẻ con.

Cuối truyện là bức tranh Vivi ngồi ngắm hoàng hôn rực lửa đang buông xuống ngôi làng dưới chân núi, miệng ngắc ngứ vài âm thanh đã học được trong thời gian ở trường. Tôi nhìn cảnh đó cứ thấy man mác làm sao.

 

Mẹ Âu Cơ trong mắt các bạn Tây.

Vô thư viện mượn cuốn “Những nàng tiên trong truyền thuyết” lật ra mãi đến hai trang cuối cùng thì bất ngờ gặp chuyện kể về nàng Âu Cơ của Việt Nam. Sách do họa sỹ Anja Klauss vẽ. Mẹ Âu Cơ được cô Anja cho mặc áo dài đội nón lá khá tân thời. Mẹ còn được khắc họa là người con gái Việt Nam da vàng mũi tẹt môi hồng cánh sen để phân biệt với nàng Chức Nữ da trắng mũi nhỏ môi đỏ của Trung Quốc.
Về lời kể chuyện của nhà văn Christine Pompeï thì mình mạn phép được dịch đoạn đầu như sau:

NÀNG TIÊN ÂU CƠ
Ngày xửa ngày xưa, cách đây lâu lắm rồi, có nàng tiên Âu Cơ sống trên tận trời cao một hôm giáng trần. Đó là ngày bảy tháng giêng theo âm lịch. Nàng không đến đây một cách tình cờ. Nàng biết rằng khi nàng đặt chân lên mặt đất thì sẽ gặp được tình yêu của mình. Tuy nhiên, chàng trai ấy sẽ không xuất hiện trong hình dáng một con người bình thường. Chính xác là chàng trông như thế nào ? Nàng không biết. Nhưng nàng tin rằng mình sẽ nhận ra chàng ngay từ cái nhìn đầu tiên.
Do đó mà nàng tiên Âu Cơ đã cảm nhận được một niềm xúc động lớn lao xâm chiếm khi nàng vẫn còn ở trên mặt đất. Chắc hẳn chàng không ở đâu xa. Ánh nhìn của nàng lướt qua đường chân trời rồi dừng lại trên một hình bóng giữa biển khơi. Nàng càng tiến lên, hình bóng ấy càng rõ ràng. Đó không phải là một người đàn ông giống như bao người khác. Trước mặt nàng tiên Âu Cơ chính là nhà Vua của các loài Rồng !
….

Mình dịch không được hay, nhưng đại khái truyện nó là như vậy =))