Anima – Mãi mãi thơ ngây, mãi mãi dại khờ

Anima là tên của festival phim hoạt hình quốc tế được tổ chức ở Bruxelles hằng năm. Sinh viên trường các trường nghệ thuật được khuyến khích đến xem với mức giá ưu đãi đặc biệt. Liên hoan phim diễn ra trong vòng mườingày liên tiếp với hơn ba mươi phim dài, một trăm ba mươi phim ngắn, các buổi gặp gỡ những nhà làm phim cùng nhiều hoạt động vệ tinh khác. Quảng trường Flagey nơi diễn ra Anima chỉ cách nhà tôi năm phút đi bộ. Mỗi tối về nhà sau khi kết thúc suất chiếu cuối cùng, vừa nghĩ về những khung tranh chuyển động tuyệt hảo, vừa nghe sương mù Bruxelles phả phất trên mặt, tôi thấy chân mình cứ lâng lâng bước thấp bước cao.

Bộ phim thắng giải khán giả bình chọn năm 2016 là Tout en haut du monde (Trên đỉnh thế giới), phim hợp tác giữa Pháp và Đan Mạch. Hôm đó tôi không mang theo bút, lại vội về nhà sớm nên đã bỏ qua dịp chấm điểm bỏ phiếu, tuy vậy trí nhớ vẫn còn lưu giữ rõ lắm cảm giác xúc động khi cuối buổi mọi người cùng vỗ tay trong một nhịp điệu thong dong nồng ấm rất thân tình. Trước lúc phim bắt đầu, bác đạo diễn lên nói đã ấp ủ kế hoạch dựng phim từ năm 2005. Cô MC bắt ngay lấy cơ hội hỏi liền trong khán phòng bạn nào sinh sau năm 2005 thì giơ tay lên nào. Chà, cái phim này còn lớn tuổi hơn mấy bạn đó. Tôi thì ngồi lún vô cái ghế nệm tặc lưỡi, tâm huyết những mười năm, hỏi sao không lay động lòng người cho được.

Được chọn để chiếu bế mạc là câu chuyện vinh danh một thi sĩ. Đúng lúc tôi đang làm bài tập minh họa thơ ở trường nên dạo này đâm ra mê mẩn mấy ông nhà thơ. Ohlala, một bông hồng cho các nhà thơ! Phim làm từ quyển Nhà tiên tri của tác giả người Li Băng Kahlil Gibran, xuất bản lần đầu năm 1923. Nhân vật chính là Mustafa – nhà thơ kiêm họa sĩ bất đồng chính kiến bị nhà cầm quyền đảo Orphalese giam lỏng suốt bảy năm và cuối cùng bị xử bắn ngay trên bến cảng có con tàu đang đợi để mang ông trở về quê hương trong tự do. Chuyện phim chỉ diễn ra trong vòng hai ngày cuối đời của Mustafa. Trên con đường từ bị giải đi từ nhà đến cảng, ông đã kịp đọc mười bài thơ làm dân tình ngất ngây. Cả tôi cũng ngây ngất. Mỗi bài thơ được minh họa theo một phong cách hoàn toàn khác nhau càng làm tôi thích chí. Tiếc rằng ông Mustafa này làm thơ trữ tình triết lí, còn tôi thì đang minh họa một bài mang hơi hướng siêu thực quái dị nên không tranh thủ gì được.

Ở mảng phim ngắn, phải dốc sức theo dõi hơn chứ không được ung dung thưởng thức. Màn ảnh chạy cái vèo chớp nhoáng, mỗi loạt liền tù tì mười mấy phim. Tôi phải căng não lên ghi nhớ để còn học hỏi cách tìm đề tài, cách dựng và xử lí câu chuyện theo kiểu súc tích ngắn gọn. Những bài tập ở trường đều là công việc của một cá nhân đơn lẻ, thực hiện trong thời gian tương đối hạn hẹp, nếu cứ tư duy kiếm tìm một thiên truyện lớp lang e rằng không hoàn thành kịp deadline.

Tối hôm trước ngày bế mạc công bố giải thưởng sẽ có buổi chiếu một loạt bốn mươi phim ngắn, kéo dài từ chín giờ tối đến tận ba giờ sáng, gọi là La nuit animée – Đêm hoạt hình. Các nhân viên của rạp trong đêm này sẽ mặc pyjama họa tiết nhẹ nhàng và đeo theo bên mình các con thú bông để tạo không khí thoải mái thân mật như ở nhà. Ban tổ chức còn phát động màn gấp máy bay giấy thả bay là đà trong khán phòng rộng lớn cao bốn tầng ghế và cố tình cố ý chọn những phim có tính hài hước cho khán giả đỡ buồn ngủ.

Một điều đặc biệt nữa của Anima là rất hay diễn ra trùng với dịp Valentine. Thể nào vào ngày 14/2 cũng có một buổi dành riêng cho các phim ngắn nói về tình yêu. Mà chủ yếu là tình yêu eros nên chương trình đó không dành cho trẻ em dưới mười sáu tuổi.

Thực ra thì không phải chỉ có buổi chiếu Valentine mới có giới hạn độ tuổi. Phim hoạt hình từ lâu đã không còn là lãnh địa của riêng trẻ em. Gần một phần ba chương trình được dán nhãn 16+. Các nhà làm phim dùng đồ họa động để kể những câu chuyện đủ mọi sắc thái như muôn mặt của cuộc sống, có ngây thơ, có triết lí, có mất mát lẫn bạo lực, đau thương.

Bruxelles 2016

20160206-1

20160207-2
Turning Travellers – tác phẩm sắp đặt của Luc Degryse tại Brussels Animation Film Festival 2016

20160213-5

20160213-6
Are you ready for La Nuit Animée ?

20160213-4

Advertisements