Xuân oán

Đánh cho chết cái hoàng oanh

Ai cho nó hót trên cành cây cao

Hót thời tan giấc chiêm bao

Chẳng cho hồn thiếp được vào Liêu Tây

(Xuân oán – Kim Xương Tự. Bản dịch tiếng Việt không rõ của ai)

IMG_6015a

Advertisements

Địa ngục thì có gì vui ?

Tôi đang trong quá trình tạo ra một quyển sách tranh khởi đầu từ một chủ đề mà mình không bao giờ muốn đụng đến.

« Địa ngục ». Đề bài nhận được là vậy.

Chương trình học ở trường tôi đòi hỏi sinh viên ngành minh họa phải liên tục sáng tác ra những mẩu chuyện. Dù ngắn dù dài, dù đi kèm lời dẫn hay chỉ thuần hình ảnh, đó vẫn phải là một câu chuyện hoàn chỉnh. Có mở đầu, có phát triển, có nút thắt và có một kết cuộc. Việc đi tìm những câu chuyện luôn làm tôi cảm thấy thiếu hụt thời gian. Áp lực hoàn toàn không dễ chịu.

Tôi bắt đầu bằng những hình ảnh rời rạc tình cờ lướt qua tâm trí: một bông hồng, một cô gái, một con cá … Từ mỗi hình ảnh, tôi nghĩ ra những bối cảnh có thể vây quanh chúng. Có hàng trăm phương án để bắt đầu, từ mỗi mở đầu lại có hàng trăm phương án để tiến triển, và thường thì tôi không biết phải kết thúc hàng trăm câu chuyện đó như thế nào.

Phép màu dường như chỉ đến vào phút cuối. Một cái kết tạm-chấp-nhận-được sẽ hiện ra ở thời điểm vừa đủ để tôi có thể vẽ nó ra một cách nguệch ngoạc. Vừa đủ để các thầy cô giáo thở phào rằng cuối cùng con bé đã không thay đổi kịch bản nữa. Và đó là lúc mà mọi người, bao gồm cả tôi, hiểu ra tôi sẽ sống sót qua kỳ jury sắp tới.

Sau hơn hai năm thì tôi nhận ra rằng, ngay cả khi đề bài không yêu cầu phải tự nghĩ ra câu chuyện, rằng tôi có thể minh họa bất cứ một tác phẩm văn học đã có sẵn của ai đó mà mình thích, thì tôi vẫn chỉ muốn vẽ lại những câu chuyện của riêng tôi. Hành trình đi tìm một câu chuyện lôi cuốn hơn cả nỗi sợ hãi về deadline. Niềm phấn khích khi tìm được giết chết mọi động lực cầm bút lên minh họa cho các tác giả khác. Thầy cô giáo sau nhiều lần thót tim đã trở nên quen thuộc, thôi không còn lo lắng cho sự chết yểu của những đại diện ban đầu và sự bí hiểm của phiên bản cuối cùng sẽ được trình ra để chấm điểm nữa.

Quay trở về đề tài Địa ngục của năm nay. Tôi ghét chủ đề này, phải nói là như vậy. Giới nghệ sỹ trong các học viện phương Tây quá sung sướng, thừa mứa bình an đến mức phải tìm kiếm hứng thú trong những nỗi đau tưởng tượng. Tôi không sinh ra ở đây. Tôi lớn lên trong một môi trường mà sự bất công và bất hạnh bao quanh cuộc sống con người như không khí. Đâu cần phải nhắc với người ta về địa ngục nữa khi họ đã ở trong nó rồi.

Dù sao, tôi phải học xong và phải tốt nghiệp. Và tôi biết phen này mình cũng sẽ thay đổi kịch bản tám trăm lần, hệt như đã từng làm với tất cả các đề bài La vie en rose trước đây.

Tôi đã vẽ một vài phác thảo nhân vật. Hoàn toàn không chắc là những người phụ nữ lớn bé này có tồn tại được cho đến khi quyển sách trở thành bản in hay không.

img324

img325

img326

Với mỗi quyển sách tranh được thực hiện, tôi có một cuốn sổ riêng biệt để ghi chép lại những thử nghiệm và ý tưởng trong quá trình làm sách. Ba phác thảo này là ba trang trong quyển vở nháp dành cho đồ án Địa ngục. 

img324

Một mình một xe

Tình cờ đọc một blog mạng, thấy nhắc đến chuyện ra đường buổi sớm để đi ăn cưới, đầu óc liền triệu tập một loạt những hình ảnh thời quá vãng.

Nhớ lệ bộ đi tiệc cưới của mình hôm đó. Tóc uốn lọn, mi chuốt mascara, chân mày tỉa tót cẩn thận, áo đầm, giày cao gót, cổ đeo một món trang sức lóng lánh màu cam – trùng màu với họa tiết trên váy, mũ bảo hiểm xanh lam. Sài Gòn 5 giờ sáng, một mình vặn tay ga giữa đường phố vắng hoe. Rồi thì rẽ vào ký túc xá Đại học, nơi chưa từng bước chân qua bên kia cánh cổng, dù đã từng là sinh viên của trường này suốt 5 năm. Đám cưới diễn ra ở tỉnh xa, cô dâu sắp đặt một chiếc xe lớn để đón bạn bè đồng môn tại đây.

Buổi tối về đến chỗ trọ, việc đầu tiên là lên mạng skype với người yêu ở xa tít. Vẫn còn mặc váy hoa và chưa tẩy trang. Hôm ấy có chụp vài tấm hình qua webcam. Sau này mỗi lần mở ra xem lại có cảm giác như đã sống qua hai cuộc đời. Hoặc là có hai khuôn mặt. Dạo đó đi làm thường phải cố đủ trò để trông già dặn hơn, công việc nên tiến triển thuận lợi ngay từ những giây phút gặp gỡ đầu tiên, nên luôn luôn là vậy. Bây giờ thì ăn mặc tóc tai như một sinh viên ngố chính hiệu.

***

Rồi thấy mình chạy xe trên đường lúc mười giờ tối. Xung quanh cũng vắng vẻ như khi đi ăn cưới buổi sớm nọ. Chen giữa tiếng gió rì rù lướt qua hai bên tay lái là một giọng chỉ muốn gào lên trong lồng ngực : I made it! Finally, I made it!

Hôm ấy là ngày treo xong đồ án tốt nghiệp, coi như kết thúc khóa học theo đuổi trong hai năm rưỡi. Khoảng thời gian ban ngày đi làm, buổi tối đi học. Ban ngày không đi làm thì ra cà phê sách nhờ gió mát điều hòa viết báo cáo. Buổi tối không đi học thì vùi mặt vào laptop, bấm chuột loạn xạ với đám bài tập thiết kế. Hai lãnh vực chẳng có liên quan gì đến nhau. Đầu óc như bị xẻ đôi còn thời gian sống của phần xác thì bị cắt đi còn một nửa. Đã từng nghĩ tốt nhất là nên trở thành tâm thần phân liệt hai nhân cách đối lập để cho khỏi loạn trí. Bao lần định bỏ cuộc, trong cơn gắng gượng đã đi hỏi hết người ngày đến người khác liệu có nên bước tiếp.

***

Lại thấy mình vào một lúc mười giờ tối khác, di chuyển chậm chạp từng tấc mét trong dòng nước ngập cuồn cuộn của Sài Gòn sau trận mưa lớn. Chỉ trông mong xe đừng chết máy hay phi vào cái ổ gà nào. Giờ mà ngã xuống thì không biết làm sao mà lôi cái cục sắt hơn trăm kg lên khỏi con sông này được.

Cũng một dịp mười giờ tối mưa to hồi cấp ba, bãi giữ xe nơi luyện thi đại học biến mất trong biển nước. Chiếc xe đạp bị vùi xuống bùn, tiếp đó là nhiều xe khác đè lên, cả một dãy xe ngã rạp như cờ đôminô. Loay hoay mãi không được đành lội bộ về ký túc, nhờ bạn bè qua trường vớt xe lên dùm. Trong lúc bặm môi nâng nâng kéo kéo, chiếc dép màu hồng tuột khỏi chân, trôi lềnh bềnh. Bì bạch đuổi theo. Cả bọn được phen cười vang khoái chí. Ít ra khi đó có bạn học, có ký túc xá cạnh trường. Nếu mấy nhỏ cùng phòng không trục xe lên được thì sẽ nhờ đến thầy quản sinh.

Lúc này thì chẳng có ai.

Việc đang làm, cuộc đời đang sống, ba mẹ ở quê không hình dung được, người yêu ở xa cũng chẳng tỏ tường hơn là bao. Không ai biết đang ở trong những gì ngoài chính mình. Nếu những gì tin tưởng không xảy ra như dự liệu, thì tự chịu thôi.

Có tiền trong tài khoản. Tất cả tự do trong tay, dưới chân, trên mắt lẫn môi. Cô độc đi kèm, như một quả bóng bay màu đỏ cột dây vào vành tai, lúc nào cũng lở lửng trên đầu. Trong thang máy tòa nhà lắp kính, trong tiệm cà phê ghế mây máy lạnh, trong siêu thị lúc chín giờ tối, trên vỉa hè cạnh xe hủ tiếu gõ, trong quán bún chả kế bên ly sinh tố mãng cầu. Và trên những con đường thoáng đãng quang quẻ sáng sớm khuya muộn. Dẫu một mình một xe bon bon giữa phố hay gà gật trong taxi ra sân bay lúc bốn giờ sáng vẫn nơm nớp lo sợ. Hôm nay mình có thể chết mà không ai hay biết. Dám lắm.

***

Đôi lúc nghĩ nếu anh chàng nào xuất hiện lảng vảng quanh đó, chắc sẽ có ngay một màn lao đầu vào đam mê lấp chỗ trống. Bất chấp mối quan hệ bao năm với người tình viễn xứ.

Nhưng mà ngẫm ra điều này không được thực tế cho lắm. Với cái thời khóa biểu như vậy thì một con hà mã ồn ào phi lý lù lù ngay trước mắt cũng trở nên vô hình nữa là mấy chàng trai lịch sự nhã nhặn.

Người chuyện trò nhiều nhất có lẽ là sếp nhỏ. Thói quen viết lách đã chuyển từ nhật ký sang email bàn bạc công việc. Có lần ở lại công ty chờ một kiện hàng quan trọng. Lúc nhận được đã 21h. Sếp cứ giục gửi email thông báo vài dòng cho sếp lớn ngay thời điểm ấy. Nhưng tôi mệt rồi, tôi muốn về, để ngày mai đi. Không, phải gởi ngay bây giờ, để ổng còn biết mày đã ở lại công ty đến giờ này.

Cũng vì mấy cái mail gửi đi tầm 22 – 24h mà sau này nghe đồn sếp nhỏ nói với chị kia là M. nó chăm lắm, làm ngày làm đêm. Hà, khá khen cho cụm chữ « làm ngày làm đêm » của ông í. Chả hiểu thời đó sống ra sao. Thực sự thì cũng chẳng có thời gian mà nghĩ ngợi về việc ấy. Dù sao thì sếp cũng đã không quên tăng lương cho đều đều.

Chỉ nhớ một lần cô bé kia hỏi về cảm giác khi yêu xa, chắc không đến nỗi nào, vì chị vẫn có công việc và những thú vui khác. Ý là kiểu con gái hiện đại tháo vát thì đâu cần một anh chàng kè kè bên cạnh. Thành thật là không muốn tô hồng cái gì với em cả, nên đã trả lời “Chị muốn tình trạng này chấm dứt càng sớm càng tốt. Nó không hề hạnh phúc em à.”