Ba mùa Tết Việt

Nghe bạn nói giao thừa năm nay sẽ tháp tùng mẹ với mấy dì đi viếng bảy cảnh chùa, tôi tưởng tượng giữa sân đình đêm ba mươi tấp nập, có chàng trai má lúm đồng tiền, tay xách nách mang lỉnh kỉnh đồ lễ, lăng xăng đón rước, lật bật như bông vụ xoay quanh các cô các thím. Hình ảnh ngộ nghĩnh ấy làm tâm trí tôi vui vui một thoáng nhưng chỉ chốc lát chợt nhớ ra tại nơi mình sống hiện giờ, « chùa » là một căn hộ nép mình trong dãy nhà mặt phố, giống như chỗ ở của bao gia đình bình thường khác, tuyệt nhiên không có rường cột mái vòm sân vườn chi cả. Nếu bạn biết được liệu có thấy hụt hẫng?

Ba năm nay tôi chưa về nhà, bạn hỏi có nhớ tết chăng cũng không biết trả lời sao. Cả nơi tôi mới đặt chân đến hay đã rời đi đều sâu rộng đầy bí ẩn chẳng thể nắm bắt hết. Các nỗi niềm trông đợi hay nhung nhớ đôi khi rất mơ hồ khi mà mỗi ngày lại phát hiện ra vài định nghĩa mới về những điều tưởng như đã thân thuộc lắm.

Năm đầu tiên ở Bỉ tôi chẳng thấy tết đâu. Những ngày cuối năm âm lịch cũng ráng để ý phố xá và các hàng quán Á Châu xem có gì thay đổi không để rồi sau đó nhận ra cả tháng chạp lẫn tháng giêng đã trôi đi không vết tích, hệt như những cơn gió luồn qua đám cành khô mùa đông. Mãi đến cuối tháng ba dương lịch, bắt gặp cảnh tượng rừng đào hồng phai nhấn chìm đại học Nghệ thuật quốc gia La Cambre trong muôn vạn cánh hoa lấm tấm, lòng mới bâng khuâng cảm giác lạ quen lẫn lộn. Cũng thời điểm ấy, thủy tiên, mộc lan, hoa lê, hoa táo … nở tràn khắp nơi. Nước Bỉ tổ chức lễ hội hóa trang truyền thống Carnaval de Binche hoàng tráng nhất năm, trường học nghỉ xuân hai tuần, tôi có thời gian tha thẩn dạo phố, cảm nhận rõ rệt quanh mình là không khí tươi mới hân hoan, cả trong trời đất lẫn con người. Đẹp ngỡ ngàng đắm say. Nhưng đó là mùa xuân của các bạn châu Âu. Không phải là mùa xuân trong bài hát “Xuân đã về, xuân vẫn mơ màng” mà ký ức tôi lưu giữ.

hoa-dao-o-truong-la-cambre
Hoa đào ở trường La Cambre

Năm tiếp theo, tôi tìm đến chương trình đón tết do Tổng hội người Việt ở Bỉ tổ chức, thấy mình như vừa bước vào một thế giới bí mật giữa lòng thành phố Bruxelles. Đối lập với khung cảnh cuối đông yên ắng trầm mặc bên kia cánh cửa, không gian ở đây như chiếc hộp đàn len chặt thanh âm tiếng Việt rộn rã. Đủ mọi ngữ điệu quen và lạ, từ giọng nói đặc trưng của các vùng miền trong nước đến những cấu trúc câu cùng cách phát âm ảnh hưởng bởi tiếng Pháp, tiếng Hà Lan mà tôi chưa từng nghe. Hội trường thấp thoáng các tà áo dài màu sắc vui tươi nhưng không có lá hoa mai đào lộc biếc. Và đoàn múa lân thì gồm toàn các bác Tây. Điều mang lại cảm giác “xuân quê hương” nhất có lẽ là các ca sỹ mới bay từ Sài Gòn sang.

Ba tuần sau hôm đó, có bạn Bỉ hỏi tôi “Ngày mai là tết, đúng không M.?” Phải mất một lúc ngớ người ra tôi mới hiểu được tình hình, dù tiếng“tết” cậu bạn phát âm nghe rất tròn vành rõ chữ. Thì ra bên cạnh chương trình tết của Tổng hội, các đoàn thể người Việt khác cũng tổ chức sự kiện tương tự, không kém phần quy mô xôm tụ. Ngày nào là tết tùy thuộc vào hợp đồng thuê địa điểm mình sắp xếp được. Tết sẽ luôn rơi vào một dịp cuối tuần, kéo dài khoảng sáu tiếng đồng hồ từ chiều đến tối, và chúng ta có thể trải qua nhiều tết cho một năm mới.

Xuân Bính Thân 2016, tôi nhận việc trang trí phông nền cho buổi tất niên của Hội sinh viên Việt Nam tại Leuven. Nhờ vậy mà tết bỗng dưng dài ra, không còn chớp mắt đã qua như năm trước nữa. Suốt một tuần, cứ đi học về là tôi lại lụi cụi lôi hai cuộn giấy màu đỏ rượu chát và hồng xác pháo ra đo đo cắt cắt. Mỗi tối ngồi giữa đống giấy màu ngổn ngang mà cứ liên tưởng tới cảnh mẹ ở nhà đang làm củ kiệu dưa món, mâm trên mẹt dưới lỉnh kỉnh xung quanh. Cái tết thứ ba của tôi ở Bỉ được đánh dấu bằng sàn nhà rắc đầy những vụn giấy đỏ li ti và bằng trang facebook nhóm của sinh viên Leuven tràn ngập những dòng trạng thái, bình luận chuyện bàn bạc chuẩn bị Tết xen lẫn sắp xếp chuyện bài vở mùa thi.

Tết do sinh viên tổ chức nên chẳng có ca sỹ khách mời từ Việt Nam, chỉ có tiếng hát của cô bạn răng khểnh xinh xinh, có xổ số may mắn trúng thưởng được bánh chưng (chứ không được vé máy bay như tết của Tổng hội), không có tiết mục múa lân nhưng có … mấy con khỉ do tự tay tôi cắt dán. Nhìn những cô cậu bé con của các anh chị nghiên cứu sinh đang háo hức nô đùa, tôi không khỏi thầm hỏi trong các em bé vốn chưa từng biết đến quê hương bố mẹ này, có em nào khi lớn lên sẽ nhớ về tết Việt qua hình ảnh con giáp giấy đỏ của mình chăng?

Bạn biết không, tôi ở đây cũng có tết, nhưng tết không đến từ cuốn lịch âm dương, không đến từ thời khắc giao mùa của trời đất, cũng không đến từ hương khói nơi đền chùa linh thiêng. Tết diễn ra lúc nào, ở đâu và như thế nào, tất cả đều do mình làm nên.

tet-cua-hoi-sinh-vien-vn-tai-leuven

Bruxelles 2017

Advertisements

One thought on “Ba mùa Tết Việt

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s